Νέα διεθνής μελέτη αποκαλύπτει ότι οι λεγόμενοι «εκρηκτικοί» παγετώνες μπορούν να προκαλέσουν ξαφνικές και καταστροφικές αλλαγές, ενώ η κλιματική αλλαγή τους καθιστά ακόμη πιο απρόβλεπτους και επικίνδυνους
Οι περισσότεροι παγετώνες παγκοσμίως συρρικνώνονται καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται. Ωστόσο, μια μικρότερη ομάδα συμπεριφέρεται με πολύ διαφορετικό τρόπο και οι κινήσεις της μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνες.
Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Portsmouth ολοκλήρωσε μια μεγάλη παγκόσμια μελέτη αυτών των λεγόμενων «εκρηκτικών» παγετώνων (surging glaciers).
Η έρευνα εξετάζει τους κινδύνους που ενέχουν και το πώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει το πότε και το πού συμβαίνουν αυτά τα ξαφνικά φαινόμενα.
Τι προκαλεί τις «εκρήξεις» των παγετώνων
Ένα κύμα παγετώνα συμβαίνει όταν ο πάγος, που κανονικά κινείται αργά, επιταχύνεται ξαφνικά. Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων, μεγάλες ποσότητες πάγου ωθούνται γρήγορα προς το μέτωπο του παγετώνα, συχνά προκαλώντας την προέλασή του.
Αυτά τα φαινόμενα μπορεί να διαρκέσουν αρκετά χρόνια και πολλοί παγετώνες περνούν επαναλαμβανόμενους κύκλους, με μεγάλα ήσυχα διαστήματα ενδιάμεσα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Reviews Earth and Environment, συγκέντρωσε δεδομένα για περισσότερους από 3.100 παγετώνες που έχουν παρουσιάσει τέτοια φαινόμενα. Αντί να κατανέμονται ομοιόμορφα, συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές, όπως η Αρκτική, η Υψηλή Ασία και οι Άνδεις.
Οι ερευνητές ανέλυσαν τον τρόπο λειτουργίας αυτών των παγετώνων, τις συνθήκες που οδηγούν στις «εκρήξεις» και τα σημεία όπου είναι πιο πιθανό να συμβούν. Η μελέτη χαρτογραφεί επίσης την παγκόσμια κατανομή τους και εξηγεί γιατί συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένα κλίματα.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Harold Lovell, οι παγετώνες αυτού του τύπου «είναι πολύ ασυνήθιστοι και μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα». Παρομοίασε τη συμπεριφορά τους λέγοντας ότι «αποθηκεύουν πάγο σαν τραπεζικό λογαριασμό και τον ξοδεύουν απότομα σαν Black Friday».
Αν και αποτελούν μόλις το 1% των παγετώνων παγκοσμίως, επηρεάζουν σχεδόν το ένα πέμπτο της συνολικής επιφάνειας πάγου και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές έως και καταστροφικές φυσικές καταστροφές.
Γιατί είναι πιο ευάλωτοι
Τα ευρήματα δείχνουν ότι αυτοί οι παγετώνες δεν προστατεύονται από την κλιματική αλλαγή. Αντίθετα, η δραστηριότητά τους τους καθιστά πιο ευαίσθητους.
Κατά τη διάρκεια των «εκρήξεων», μπορούν να χάσουν μεγάλες ποσότητες πάγου, συμβάλλοντας σημαντικά στην απώλεια πάγου σε ορισμένες περιοχές.
Οι βασικοί κίνδυνοι
Η μελέτη επισημαίνει έξι βασικούς κινδύνους για τις κοντινές κοινότητες, ιδιαίτερα σε ορεινές περιοχές:
1. Η προέλαση των παγετώνων μπορεί να καλύψει κτίρια, δρόμους και καλλιέργειες.
2. Οι παγετώνες μπορούν να φράξουν ποτάμια, δημιουργώντας ασταθείς λίμνες που μπορεί να σπάσουν και να προκαλέσουν πλημμύρες.
3. Ξαφνικές εκροές νερού κάτω από τον πάγο μπορούν επίσης να προκαλέσουν καταστροφικές πλημμύρες.
4. Απότομες αποκολλήσεις παγετώνων μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλες χιονοστιβάδες πάγου και βράχων.
5. Η ταχεία κίνηση δημιουργεί βαθιές ρωγμές, καθιστώντας επικίνδυνη τη μετακίνηση.
6. Όταν οι παγετώνες φτάνουν στη θάλασσα, απελευθερώνουν πολλά παγόβουνα, απειλώντας πλοία και τουρισμό.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι επιστήμονες εντόπισαν 81 παγετώνες που αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή, πολλοί από τους οποίους βρίσκονται στα όρη Karakoram στην Υψηλή Ασία , κοντά σε κατοικημένες περιοχές και κρίσιμες υποδομές.
Η κλιματική αλλαγή αυξάνει την αβεβαιότητα
Ένα από τα πιο ανησυχητικά συμπεράσματα είναι ότι η άνοδος της θερμοκρασίας αλλάζει τη συμπεριφορά αυτών των παγετώνων, καθιστώντας τους πιο δύσκολα προβλέψιμους.
Ο Lovell εξήγησε ότι ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως έντονες βροχοπτώσεις ή πολύ ζεστά καλοκαίρια, μπορούν πλέον να προκαλέσουν νωρίτερα και απρόβλεπτα τέτοια φαινόμενα.
Η συνολική εικόνα διαφέρει ανά περιοχή. Σε κάποιες περιοχές τα φαινόμενα γίνονται πιο συχνά, ενώ σε άλλες λιγότερο. Ορισμένοι παγετώνες έχουν λεπτύνει τόσο ώστε ίσως να μην μπορούν πλέον να «εκραγούν».
Μεταβαλλόμενα μοτίβα παγκοσμίως
Σήμερα, αυτοί οι παγετώνες συγκεντρώνονται κυρίως στην Αρκτική και υπο-Αρκτική (48%) και στην Υψηλή Ασία (50%). Ωστόσο, η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να αλλάξει αυτή την κατανομή.
Σε περιοχές όπως η Ισλανδία, τα φαινόμενα μπορεί να εξαφανιστούν, ενώ σε άλλες περιοχές, όπως η καναδική και ρωσική Αρκτική, ενδέχεται να αυξηθούν. Υπάρχει ακόμη και πιθανότητα εμφάνισής τους σε νέες περιοχές, όπως η Ανταρκτική Χερσόνησος.
Η συν-συγγραφέας Gwenn Flowers τόνισε ότι η κλιματική αλλαγή «ξαναγράφει τους κανόνες», καθιστώντας την πρόβλεψη και την προστασία των κοινοτήτων πολύ πιο δύσκολη.
Ανάγκη για καλύτερη παρακολούθηση
Ο Lovell υπογράμμισε ότι η κατανόηση των περιοχών όπου συγκεντρώνονται αυτοί οι παγετώνες είναι κρίσιμη για την προστασία των κοινοτήτων.
Ωστόσο, η αυξανόμενη απρόβλεπτη συμπεριφορά τους σημαίνει ότι απαιτούνται πολύ καλύτερα συστήματα παρακολούθησης και πρόβλεψης.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι απαραίτητη η συνεχής δορυφορική παρακολούθηση, περισσότερες επιτόπιες μετρήσεις και βελτιωμένα μοντέλα, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα πώς θα αντιδράσουν οι παγετώνες στη συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή και πώς μπορούν να μειωθούν οι κίνδυνοι για τις ανθρώπινες κοινωνίες.
www.bankingnews.gr
Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Portsmouth ολοκλήρωσε μια μεγάλη παγκόσμια μελέτη αυτών των λεγόμενων «εκρηκτικών» παγετώνων (surging glaciers).
Η έρευνα εξετάζει τους κινδύνους που ενέχουν και το πώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει το πότε και το πού συμβαίνουν αυτά τα ξαφνικά φαινόμενα.
Τι προκαλεί τις «εκρήξεις» των παγετώνων
Ένα κύμα παγετώνα συμβαίνει όταν ο πάγος, που κανονικά κινείται αργά, επιταχύνεται ξαφνικά. Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων, μεγάλες ποσότητες πάγου ωθούνται γρήγορα προς το μέτωπο του παγετώνα, συχνά προκαλώντας την προέλασή του.
Αυτά τα φαινόμενα μπορεί να διαρκέσουν αρκετά χρόνια και πολλοί παγετώνες περνούν επαναλαμβανόμενους κύκλους, με μεγάλα ήσυχα διαστήματα ενδιάμεσα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Reviews Earth and Environment, συγκέντρωσε δεδομένα για περισσότερους από 3.100 παγετώνες που έχουν παρουσιάσει τέτοια φαινόμενα. Αντί να κατανέμονται ομοιόμορφα, συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές, όπως η Αρκτική, η Υψηλή Ασία και οι Άνδεις.
Οι ερευνητές ανέλυσαν τον τρόπο λειτουργίας αυτών των παγετώνων, τις συνθήκες που οδηγούν στις «εκρήξεις» και τα σημεία όπου είναι πιο πιθανό να συμβούν. Η μελέτη χαρτογραφεί επίσης την παγκόσμια κατανομή τους και εξηγεί γιατί συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένα κλίματα.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Harold Lovell, οι παγετώνες αυτού του τύπου «είναι πολύ ασυνήθιστοι και μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα». Παρομοίασε τη συμπεριφορά τους λέγοντας ότι «αποθηκεύουν πάγο σαν τραπεζικό λογαριασμό και τον ξοδεύουν απότομα σαν Black Friday».
Αν και αποτελούν μόλις το 1% των παγετώνων παγκοσμίως, επηρεάζουν σχεδόν το ένα πέμπτο της συνολικής επιφάνειας πάγου και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές έως και καταστροφικές φυσικές καταστροφές.
Γιατί είναι πιο ευάλωτοι
Τα ευρήματα δείχνουν ότι αυτοί οι παγετώνες δεν προστατεύονται από την κλιματική αλλαγή. Αντίθετα, η δραστηριότητά τους τους καθιστά πιο ευαίσθητους.
Κατά τη διάρκεια των «εκρήξεων», μπορούν να χάσουν μεγάλες ποσότητες πάγου, συμβάλλοντας σημαντικά στην απώλεια πάγου σε ορισμένες περιοχές.
Οι βασικοί κίνδυνοι
Η μελέτη επισημαίνει έξι βασικούς κινδύνους για τις κοντινές κοινότητες, ιδιαίτερα σε ορεινές περιοχές:
1. Η προέλαση των παγετώνων μπορεί να καλύψει κτίρια, δρόμους και καλλιέργειες.
2. Οι παγετώνες μπορούν να φράξουν ποτάμια, δημιουργώντας ασταθείς λίμνες που μπορεί να σπάσουν και να προκαλέσουν πλημμύρες.
3. Ξαφνικές εκροές νερού κάτω από τον πάγο μπορούν επίσης να προκαλέσουν καταστροφικές πλημμύρες.
4. Απότομες αποκολλήσεις παγετώνων μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλες χιονοστιβάδες πάγου και βράχων.
5. Η ταχεία κίνηση δημιουργεί βαθιές ρωγμές, καθιστώντας επικίνδυνη τη μετακίνηση.
6. Όταν οι παγετώνες φτάνουν στη θάλασσα, απελευθερώνουν πολλά παγόβουνα, απειλώντας πλοία και τουρισμό.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι επιστήμονες εντόπισαν 81 παγετώνες που αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή, πολλοί από τους οποίους βρίσκονται στα όρη Karakoram στην Υψηλή Ασία , κοντά σε κατοικημένες περιοχές και κρίσιμες υποδομές.
Η κλιματική αλλαγή αυξάνει την αβεβαιότητα
Ένα από τα πιο ανησυχητικά συμπεράσματα είναι ότι η άνοδος της θερμοκρασίας αλλάζει τη συμπεριφορά αυτών των παγετώνων, καθιστώντας τους πιο δύσκολα προβλέψιμους.
Ο Lovell εξήγησε ότι ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως έντονες βροχοπτώσεις ή πολύ ζεστά καλοκαίρια, μπορούν πλέον να προκαλέσουν νωρίτερα και απρόβλεπτα τέτοια φαινόμενα.
Η συνολική εικόνα διαφέρει ανά περιοχή. Σε κάποιες περιοχές τα φαινόμενα γίνονται πιο συχνά, ενώ σε άλλες λιγότερο. Ορισμένοι παγετώνες έχουν λεπτύνει τόσο ώστε ίσως να μην μπορούν πλέον να «εκραγούν».
Μεταβαλλόμενα μοτίβα παγκοσμίως
Σήμερα, αυτοί οι παγετώνες συγκεντρώνονται κυρίως στην Αρκτική και υπο-Αρκτική (48%) και στην Υψηλή Ασία (50%). Ωστόσο, η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να αλλάξει αυτή την κατανομή.
Σε περιοχές όπως η Ισλανδία, τα φαινόμενα μπορεί να εξαφανιστούν, ενώ σε άλλες περιοχές, όπως η καναδική και ρωσική Αρκτική, ενδέχεται να αυξηθούν. Υπάρχει ακόμη και πιθανότητα εμφάνισής τους σε νέες περιοχές, όπως η Ανταρκτική Χερσόνησος.
Η συν-συγγραφέας Gwenn Flowers τόνισε ότι η κλιματική αλλαγή «ξαναγράφει τους κανόνες», καθιστώντας την πρόβλεψη και την προστασία των κοινοτήτων πολύ πιο δύσκολη.
Ανάγκη για καλύτερη παρακολούθηση
Ο Lovell υπογράμμισε ότι η κατανόηση των περιοχών όπου συγκεντρώνονται αυτοί οι παγετώνες είναι κρίσιμη για την προστασία των κοινοτήτων.
Ωστόσο, η αυξανόμενη απρόβλεπτη συμπεριφορά τους σημαίνει ότι απαιτούνται πολύ καλύτερα συστήματα παρακολούθησης και πρόβλεψης.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι απαραίτητη η συνεχής δορυφορική παρακολούθηση, περισσότερες επιτόπιες μετρήσεις και βελτιωμένα μοντέλα, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα πώς θα αντιδράσουν οι παγετώνες στη συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή και πώς μπορούν να μειωθούν οι κίνδυνοι για τις ανθρώπινες κοινωνίες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών